Trauma en dentale spoedgevallen

Trauma en dentale spoedgevallen

Infraction

Dit zijn kleine ‘krakjes’ in het glazuur, veroorzaakt door mild trauma. Geen zorgen over maken. Wel netjes om, als het dier ooit voor iets onder narcose moet, even een röntgenfoto te maken om de pulpa te checken.

 

Stomp trauma zonder open pulpa

Oedeem+ bloeding in de pulpa > toegenomen druk in de pulpa> bloed wordt in poreuze dentine geperst> verkleuring tand. Eerst roze, daarna grijs.

In 90% van de gevallen gaat een pulpitis over in pulpanecrose! Is pijnlijk en necrotisch weefsel trekt bacteriën aan (“Positive attraction of blood borne bacteria to inflamed or necrotic tissue during bacteraemia”). Ook kan pulpanecrose zorgen voor een peri-apicaal abces, rootresorption, een cyste/granuloom in de kaak of osteomyelitis wat kan leiden tot verlies van dit element en andere elementen.

Pulpanecrose zie je op een röntgenfoto als een verwijde pulpa.  (Bij twijfel de pulpa vergelijken met zelfde tand aan de andere zijde)

Dus een verkleurde tand nooit zomaar laten zitten, maar altijd een dentale röntgenfoto maken en bij pulpanecrose een extractie of wortelkanaalbehandeling uitvoeren.

Bij Gebitskliniek Vondelpark kunnen we dentale röntgenfoto’s maken, extracties uitvoeren en wortelkanaalbehandelingen uitvoeren. Voor al deze behandelingen mag een patiënt doorgestuurd worden.

 

Ongecompliceerde kroonfractuur (dus zonder open pulpa)

Adviseer altijd om de fractuur te restaureren om het dentine en glazuur af te sluiten. Hierdoor is het element minder gevoelig en heeft het dier minder pijn en minder kans op pulpitis.

 

Gecompliceerde kroonfractuur (dus met open pulpa)

We maken hierbij onderscheid in dieren met een gesloten apex en zonder gesloten apex (“immature tooth”). Dit onderscheid is heel belangrijk omdat de behandeling anders is.

Gesloten apex

  • Bij honden en katten ouder dan 1.5 jaar oud
  • De behandeling bestaat uit extractie of een wortelkanaalbehandeling

Open apex

  • Bij honden en katten jonger dan 1.5 jaar oud
  • Bij deze patiënten moet de tand nog verder ontwikkelen en moet de apex nog sluiten en daar is een levende pulpa voor nodig. Bij een wortelkanaalbehandeling wordt de pulpa verwijderd en dat is de reden dat er bij deze patiënten geen wortelkanaalbehandeling gedaan kan worden!
  • De pulpa blijft slechts 24 uur levensvatbaar, dus is een spoedgeval!
  • Meteen amox + clavulaanzuur geven!
  • De behandeling die uitgevoerd wordt om de pulpa levend te houden heet een “Vitale pulpa overkapping”. In het kort wordt er een klein laagje van de kroonpulpa verwijderd en daarna worden en er een aantal laagjes over het resterende kroonpulpa en de wortelpulpa heen gelegd. Een soort noodvulling dus.
  • Een vitale pulpa overkapping wordt altijd gevolgd door een wortelkanaalbehandeling op moment dat de tand ontwikkeld is, dus op leeftijd van 1.5 jaar oud. Als een eigenaar dit niet zit zitten, kun je beter meteen kiezen voor extractie van het element.

Bij Gebitskliniek Vondelpark kunnen we zowel vitale pulpa overkappingen als wortelkanaalbehandelingen uitvoeren, evenals extracties uiteraard. Hiervoor mogen patiënten doorgestuurd worden.

 

Concussion

Trauma zonder dislocatie want alle apicale weefsels zijn intact. Bij dieren lastig te zien. Humaan is tand een beetje pijnlijk maar niet los. Geen zorgen.

 

Subluxation

Tand zit een beetje los maar geen disclocatie. Periodontale vezels en kleine bloedvaatjes kunnen kapot zijn. Monitoren.

 

Luxation

Partiele disclocatie van de tand. Humaan als je tegen je tand geslagen bent en de tand buigt naar caudaal. Minstens aan één zijde zijn alle periodontale vezels kapot en veel tractie aan periodontale vezels aan de andere zijde. Vaak een fractuur in het kaakbot door de kracht.

Soms aan beide zijdes zijn alle periodontale vezels losgescheurd. Bij een intrusie luxatie wordt de tand door een val naar binnen gedrukt, bij een extrusie luxatie valt de tand naar buiten maar blijft nog net hangen in de alveolus. Dus altijd alle vezels kapot maar tand er zit nog in.

Altijd een röntgenfoto maken om ter controle kaakfracturen. De tand extraheren of terugzetten (zie later).

 

Avulsion

Complete disclocatie, dus de tand is eruit gevallen. Altijd een röntgenfoto maken en alle tanden voelen! Behandeling is extractie of terugzetten. Meteen amox geven (7 dgn).

Bij een jong dier zijn de periodontale ligamenten nog niet zo sterk> laten makkelijker los.

 

Terugzetten tand

  • Altijd zo snel mogelijk!
  • Laat eigenaar de tand ofwel terugzetten in de bek ofwel in melk bewaren en laat ze meteen komen. Als er geen melk beschikbaar is (bijv. buiten) dan in speeksel en anders in water. In een natte omgeving is het periodontaal ligament 6 uur en de pulpa 2 uur levensvatbaar. In droge omgeving is het periodontaal ligament slechts 30 minuten levensvatbaar en de pulpa nog steeds 2 uur.
  • Meteen amox geven (7 dgn).
  • Nooit bang zijn voor de pulpa. Periodontaal ligamenten zijn het belangrijkst, want die houden de tand op zijn plaats. Mocht de pulpa uiteindelijk niet overleven, kun je altijd een wortelkanaalbehandeling doen.
  • Bij aankomst op de kliniek moet de tand meteen in een 5% dox oplossing gelegd worden.
  • Tand verder niet schoonmaken/ afschrapen.
  • Na het terugzetten moet er een splint gemaakt worden. Als de dislocatie > 5 mm is, voer dan meteen een wortelkanaalbehandeling uit. Na 2 weken altijd een controle röntgenfoto maken onder sedatie. Dan kan er namelijk al rootresorption zijn (eerste teken van mislukken> dan alsnog wortelkanaal of trekken). Als eigenaar geen verdere follow up wil, bespaar je de moeite en extraheer de tand.

Voor het terugzetten van een tand en het maken van een splint mag een patiënt altijd doorverwezen worden naar Gebitskliniek Vondelpark. Ook voor het uitvoeren van een wortelkanaalbehandeling.

 

Gebroken kaak

Gebroken kaken komen vaak voor bij ernstige parodontale aandoeningen (> zeker bij kleine rassen met ernstige parodontitis), cystes of tumoren. Dit noemen we pathologische fracturen. Trauma (na val van hoogte, aanrijding of aanval door grote hond) is een andere zeek vaak voorkomende oorzaak van een gebroken kaak.

Eerste behandeling moet bestaan uit pijnstilling en het immobiliseren van de breuk door een ‘tape muzzle’ of met een katoenen windsel. En waar nodig natuurlijk verdere stabilisatie van de patiënt.

Definitieve behandeling van een kaakbreuk kan bestaan uit het plaatsten van een intra-orale acryl splint.

Als de gebroken kaak wordt veroorzaakt door parodontitis, moeten uiteraard alle aangetaste elementen geëxtraheerd worden, anders zal de breuk nooit helen.

Voor het plaatsen van een intra-orale splint mag een patiënt altijd doorverwezen worden naar Gebitskliniek Vondelpark.

 

Spoedgevallen zijn dus:

  • Gecompliceerde kroonfractuur van een immature tooth> Binnen 24 uur moet een vital pulp therapy uitgevoerd worden.
  • Luxatie en avulsie fracturen> De pulpa overleeft slechts 2 uur buiten de bek. Tand in melk/ bek bewaren, anders binnen 30 minuten al geen levensvatbare periodontale ligamenten meer.