Resorptive lesions en caudale gingivostomatitis

De twee meest voorkomende gebitsaandoeningen bij katten zijn resorptive lesions en caudale gingivostomatitis. Wij noemen dit kattengaatjes en chronisch ontstoken tandvlees.

Resorptive lesions werden vroeger ook wel Feline Resorptive Odontoclastic Lesions ofwel FORL’s genoemd. Tegenwoordig wordt vaak de afkorting RL gebruikt.
Waarom katten deze resorptive lesions krijgen, is niet bekend. Er is heel veel onderzoek gedaan naar de mogelijke oorzaak. Het lijkt erop dat virussen, bacteriën en voedsel allemaal geen rol spelen.
Wel is bekend dat het andere gaatjes zijn dan bij mensen. Mensen krijgen gaatjes (cariës) doordat van buitenaf het glazuur aangetast wordt.
Bij een kattengaatje gebeurt precies het tegenovergestelde. Het kattenlichaam lost tandweefsel van binnenuit op. Hierdoor ontstaat er een beschadiging in het binnenste weefsel van een tand. Binnen in de tand zit het wortelkanaal. Als de tand zover van binnen kapot gaat dat het wortelkanaal aangetast wordt, geeft dat ontzettende pijn.
Doordat het gaatje van binnenuit steeds groter wordt, breekt uiteindelijk het glazuur af en zien we dit in de bek. Vaak groeit er een rood stukje ontstoken tandvlees in dit gaatje. Maar omdat het grootste deel van het gaatje van binnen zit, is het in de bek niet altijd zichtbaar. Wel kunnen we deze gaatjes op een röntgenfoto zien. We maken dan ook van alle elementen röntgenfoto’s tijdens de gebitsbehandeling van een kat.
Het oplossen gaat vervolgens verder richting de wortel. Het lichaam zet de wortel uiteindelijk om in kaakbot waardoor de wortel muurvast komt te zitten.

Als wij in de spreekkamer een RL zien, adviseren wij altijd om deze te behandelen. We weten dat de oplossing doorgaat en uiteindelijk het wortelkanaal zal bereiken en de kat dus vroeg of laat ontzettende pijn in zijn bek gaat krijgen. Opvallend is dat de gaatjes vaak symmetrisch in de bek zitten, dus zien we het bij een bepaalde kies links, dan is de kans heel groot dat dezelfde kies rechts ook aangetast is.

Omdat de gaatjes van binnenuit door het lichaam zelf ontstaan en omdat het oplossen van het tandweefsel steeds verder gaat, heeft het geen zin om de gaatjes van buitenaf te vullen zoals bij cariës. De enige behandeling die mogelijk is, is het trekken van de aangetaste elementen. Afhankelijk van het stadium van de oplossing moet de hele kies getrokken worden of wordt er een kroonamputatie gedaan. Om te weten welke behandeling uitgevoerd moet worden, moeten we dus weten in welke stadium de oplossing zich bevind. En dat zien we alleen maar met een röntgenfoto!

Het maken van röntgenfoto’s is dus  niet alleen belangrijk om te zien welke elementen er allemaal opgelost worden maar ook om te zien in welk stadium de oplossing zit en welke behandelingstechniek gebruikt moet worden.

In deze kies is duidelijk te zien dat er een gaatje zit. Het gaatje is opgevuld met rood ontstoken tandvlees.

Op deze foto is in de voorste kies ook een duidelijk gaatje te zien, maar ziet u iets aan de achterste kies? Deze ziet er op het eerste gezicht niet afwijkend uit.
Op de röntgenfoto is echter te zien dat hier een gat zit bij de achterste wortel, deze is zelfs afgebroken! Zonder röntgenfoto hadden we dit niet geweten en zou de kat pijn in de bek bijven houden.

Caudale gingivistomatitis is een chronische ontsteking van alle zachte weefsels in de mondholte. Soms is alleen het tandvlees ontstoken, maar vaak doen ook het gehemelte, de binnenzijde van de wangen, de keel, de tong en soms zelfs de lippen mee. De weefsels worden knalrood, gezwollen, doen ontzettend pijn en gaan stinken.

Er is veel onderzoek gedaan naar het ontstaan van caudale gingivistomatitis. Het blijkt dat het immuunsysteem van sommige katten hyperactief reageert op de tandplak die op de elementen zit en  zorgt voor de ontstekingsreactie. Dit wetende is de meest logische behandeling dus het verwijderen van alle aanwezige tandplak. Dit doen we bij katten onder narcose met een ultrasone scaler. Hiermee wordt al het tandplak op de elementen en onder het tandvlees verwijderd. Vaak zijn door de ontsteking ook al de onderliggende elementen al aangetast en moeten deze geextraheerd worden.
Het is heel belangrijk dat een eigenaar thuis gaat proberen om nieuwe tandplak te verwijderen door tanden te gaan poetsen.

Bij sommige katten ontstaat er op de overgebleven, niet aangetaste elementen alweer zo snel nieuwe tandplak, dat de ontsteking niet volledig weggaat. Ook is tandenpoetsen niet altijd mogelijk. In deze gevallen kunnen we besluiten tot het trekken van alle tanden en kiezen. We noemen dit ook wel een totale extractie. Als er geen elementen meer in de bek aanwezig zijn, kan er geen plak meer tegen aan plakken en kan er dus geen ontsteking meer ontstaan. Bij 90% van de katten met caudale gingivistomatitis verdwijnt de ontsteking helemaal na totale extractie.

Deze kat heeftknalrode, gezwollen, ontstoken tandvlees.
Bij deze kat zit de ontsteking meer achterin de bek. Links op de foto is de heftige ontsteking te zien, rechts zijn de kiezen getrokken en is de ontsteking verdwenen.