Wortelkanaalbehandeling; informatie voor dierenartsen

Indicaties voor een wortelkanaalbehandeling:

Een wortelkanaalbehandeling kan worden uitgevoerd bij een ‘mature’ element met pulpitis of pulpa-necrose.

  • Een mature element is een element waarbij de apex gesloten is. Dit sluiten van de apex gebeurt op gemiddeld anderhalf jaar leeftijd.
  • Pulpitis of pulpa-necrose kan voorkomen bij een verkleurde of afgebroken tand.

Dus, bij alle verkleurde of afgebroken elementen van dieren die ouder zijn van anderhalf jaar, kan een wortelkanaalbehandeling overwogen worden.

In principe kan een wortelkanaalbehandeling bij alle elementen uitgevoerd worden. De vraag is echter of eigenaren deze behandeling willen bij elementen die geen belangrijke steun aan het kaakbot geven of die geen grote rol spelen bij het kauwen (i.v.m. kosten en narcoseduur). In de praktijk komt het erop neer dat een wortelkanaalbehandeling meestal wordt uitgevoerd bij de hoektanden (104/204/304/404) en de grote kiezen in boven- en onderkaak (dus de 108/ 208 en 309/409). Een wortelkanaalbehandeling van een kies houdt in dat elk afzonderlijk wortelkanaal gevuld moet worden (dus bij de 108/208 drie wortelkanalen en bij de 309/409 twee wortelkanalen). De reden van een wortelkanaalbehandeling van de 108/208 is vaak een chipfractuur waarbij er een groot stuk van de kroon en een stuk van de wortel is afgebroken. Hou er in de overweging rekening mee dat zo’n kies een stuk minder sterk is!

Hoe zat het ook alweer met verkleurde elementen? Door trauma ontstaat er een bloeding in de pulpa. Het bloed wordt door de optredende ontsteking (de pulpitis) in het poreuze omringende dentine geperst waar het blijft zitten en degenereert. Hierdoor kan het element in de loop der tijd van kleur veranderen van roze naar bruin/grijs.

In 90% van de verkleurde elementen vindt pulpanecrose plaats (dan noem je het officieel een dode tand). Necrotisch weefsel trekt bacteriën aan (dit heet anachoresis). Onthoud dat antibiotica bacteriën in de pulpa niet kunnen bereiken. Naast het feit dat we weten dat bij mensen pulpanecrose super pijnlijk is, betekent pulpanecrose dus ook een constante ontsteking (bacteriemie) in het lichaam. Een onbehandelde pulpanecrose kan leiden tot peri-apicale abcessen, granulomen, cystes en osteomyelitis. Redenen genoeg dus om elke verkleurde tand te behandelen! Ofwel door extractie ofwel door een wortelkanaalbehandeling.

Bij hele jonge dieren, waar de pulpa nog wijd en dus de bloedvoorziening nog goed is, kan een pulpitis weer herstellen. Dit duurt vaak een paar weken en de tand kleurt dan weer normaal.

Klein trucje: bij twijfel of een tand verkleurd is of niet, schijn er met een fel licht achter. Een dode tand laat geen licht door (dit heet transluminatie). Of maak een röntgenfoto: een dode tand heeft een wijdere pulpa dan de contralaterale tand. Een gegeneraliseerde pulpitis laat juist een smallere pulpa zien.

Een levende tand kan verkleuring laten zien door bijvoorbeeld toediening van tetracyclines op jonge leeftijd, invloed van voedselkleurstoffen, langdurig gebruik van chloorhexidine of kauwen op metaal.

Wanneer kan een wortelkanaalbehandeling niet uitgevoerd worden?

  • Bij een dier jonger dan anderhalf jaar of waarbij de apex nog niet gesloten is. Dit kun je alleen met zekerheid zeggen na beoordeling van de röntgenfoto. (Je kunt een jonger dier wel behandelen; dit heet een ‘vitale pulpa overkapping’. Doel hiervan is dat je de pulpa levend houdt, zodat de apex alsnog kan sluiten­. De pulpa blijft maar 24 uur levensvatbaar, dus dit is een spoedbehandeling!
  • Als op de foto blijkt dat de pulpa zo smal is dat je de pulpa niet uit de apex kan verwijderen.
  • Als op de foto blijkt dat de pulpa zijkanalen heeft (zeldzaam).
  • Als op de foto blijkt dat er pulpastenen aanwezig zijn (zeldzaam).
  • Als op de foto blijkt dat de wortel gebroken is.
  • Als op de foto blijkt dat de wortel een rare vorm heeft.

Wat moet een eigenaar altijd weten over een wortelkanaalbehandeling?

  • Pas als er röntgenfoto’s gemaakt zijn, kan beoordeeld worden of de wortelkanaalbehandeling door kan gaan. Het dier moet dus onder narcose om dit te kunnen beoordelen! Als er geen wortelkanaalbehandeling gedaan kan worden, moet het element geëxtraheerd worden, je mag het niet laten zitten!
  • Na een wortelkanaalbehandeling wordt een element niet witter!
  • Een tand heeft na een wortelkanaalbehandeling geen puntige vorm meer, maar wordt korter en afgerond. Een punt is te zwak voor de vulling.
  • Je weet pas na 6 maanden of een wortelkanaalbehandeling succesvol is. Dit controleer je door een controle röntgenfoto te maken. Als een eigenaar zijn dier na 6 maanden niet nogmaals onder narcose wil brengen hiervoor, moet je geen wortelkanaalbehandeling doen!

Een wortelkanaalbehandeling is succesvol als:

-er een normaal periodontaal ligament te zien is

-als er voor de wortelkanaalbehandeling een peri-apicale laesie was die nu minder/weg is.

-als er voor de wortelkanaalbehandeling rootresorption was die nu gestopt/weg is.

Als de laesie/resorptie onveranderd is, dan spreek je van “No evidence of failure”

Als op de 6 maanden controle blijkt dat de wortelkanaalbehandeling niet succesvol geweest is, moet het element alsnog geëxtraheerd worden.

Kosten van een wortelkanaalbehandeling

De kosten van een wortelkanaalbehandeling bestaan uit de narcose (en dus afhankelijk van het gewicht van het dier) en de kosten van de wortelkanaalbehandeling zelf inclusief alle foto’s. Reken erop dat de kosten gemiddeld €800.- zullen zijn. Ter vergelijk kost een extractie van hetzelfde element gemiddeld € 450.-