Het coronavirus bij de kat

Coronavirussen komen in verschillende varianten voor bij mensen en dieren. Waar we coronavirussen bij mensen vooral kennen als veroorzakers van luchtwegklachten, lijken ze bij honden en katten vooral maag-darmklachten te veroorzaken. Het is dus belangrijk te weten dat het ene coronavirus, het andere niet is. Dat geldt ook bij ons. Er zijn coronavirussen bij de mens die een simpele verkoudheid veroorzaken, maar er zijn ook gevaarlijkere coronavirussen als SARS, MERS en het huidige SARS-COV2.

Bij katten zien we een coronavirus (fCov) dat maag-darmklachten veroorzaakt. Minstens een kwart van de huiskatten in Nederland komt het een keer tegen in zijn of haar leven. Op plekken waar veel katten bij elkaar leven, zoals een opvangcentrum of een cattery, komt het zelfs veel meer voor. Daar raken driekwart tot 100 procent van de katten besmet tijdens hun leven.

Bij verreweg de meeste katten leidt een besmetting met coronavirus niet tot klachten of zijn er milde klachten als voorbijgaande diarree. Het virus vermeerdert zich in het maag-darmkanaal en wordt via de ontlasting uitgescheiden. Op het moment dat wij uitgebreider ontlastingsonderzoek doen van een kat met diarree, kijken we ook altijd naar het coronavirus. Als wij u dus bellen met de uitslag dat er coronavirus is gevonden bij uw kat, gaat het om een totaal ander virus dan SARS-Cov2.

Feline Infectieuze Peritonitis virus (FIP)

Tot nu toe in het verhaal is het coronavirus bij katten dus redelijk onschuldig, maar helaas is er nog iets geks aan de hand. Om nog onbekende redenen kan in sommige katten het onschuldige coronavirus muteren (zich veranderen) naar een veel gevaarlijker variant. Deze variant noemen we het Feline Infectieuze Peritonitis virus, oftewel FIP virus. Als dit gebeurt, is het de vraag of het immuunsysteem van de kat snel en goed genoeg kan ingrijpen. Óf het immuunsysteem drukt het FIP virus de kop in en de kat wordt niet ziek, óf het immuunsysteem is niet sterk genoeg en de kat wordt wel ziek. 1 tot 5% van de katten die besmet zijn met coronavirus, wordt uiteindelijk ziek van FIP. We zien dat ongeveer 90% van de katten met FIP jonger dan 1 jaar zijn, de overige 10% is vaak juist ouder dan 10 jaar. Ook zien we het FIP virus vaker opduiken als er meer dan 5 katten bij elkaar wonen. Het gemuteerde FIP virus zelf is niet van kat tot kat overdraagbaar.

Wat zijn symptomen van FIP?

Als een kat ziek wordt van FIP, dan kan zich dat op verschillende manieren uiten. Het begint vaak met aspecifieke klachten als lusteloosheid, weinig eetlust en koorts. Maar naar verloop van tijd kun je FIP patiënten in 2 groepen indelen. Patiënten met natte FIP of droge FIP.

Katten met natte FIP

Bij natte FIP ontstaan er vochtophopingen in de lichaamsholtes. We kunnen dan zien dat de kat benauwd wordt, of een bolle buik krijgt. Als we dit vocht met een spuitje uit de buik halen zien we dat het helder, geel en dradentrekkend (kleverig) vocht is. Dit is heel kenmerkend voor FIP. Het verloop van de natte vorm gaat snel en heftig en is meestal binnen enkele weken fataal.

Katten met droge FIP

De droge vorm is minder duidelijk. Er kunnen ontstekingsprocessen in het hele lichaam ontstaan, hersenen, ogen, lever, nieren, lymfeknopen et cetera. Afhankelijk van de locatie van deze ontstekingen kunnen er ook verschillende klachten ontstaan, van neurologische problemen, slecht zicht tot leverproblemen. De droge vorm kan langzamer verlopen, uiteindelijk overgaan in de natte vorm en is meestal binnen enkele maanden fataal.

Wat is de behandeling bij FIP?

Er is tot op heden helaas nog geen geregistreerd medicijn beschikbaar voor de behandeling van FIP. Wel wordt er over de hele wereld gewerkt aan verschillende medicaties met wisselend effect. Over het algemeen geldt dat als een kat eenmaal ziek wordt van FIP, we enkel nog ondersteunend kunnen behandelen maar dat de kat er uiteindelijk aan zal overlijden. Behandeling kan dan bestaan uit ontstekingsremmers, pijnstilling en supplementen.

Hoe voorkom je FIP bij katten?

De belangrijkste dingen die we kunnen doen ter voorkoming van FIP zijn ten eerste de infectiedruk van coronavirus verlagen door minder dan 5 katten bij elkaar te houden (dat geldt ook voor catteries) en goede hygiëne. En ten tweede stress zoveel mogelijk verminderen of vermijden. Stress is een belangrijke reden voor een verzwakt immuunsysteem.