Wat is hyperthyreoïdie?

Een te snel werkende schildklier (hyperthyreoïdie) is een aandoening die vaak voorkomt bij katten vanaf 8 jaar (gemiddeld 12-13 jaar). Het betreft meestal een goedaardige tumor van het schildklierweefsel die gelukkig goed te behandelen is.

Eerst nog wat extra informatie over de schildklier:

  • De schildklier bestaat uit 2 lobben en ligt aan weerszijden de luchtpijp. Soms is er nog extra schildklierweefsel aanwezig in de hals of de borstkas, dit noemen we ectopisch schildklierweefsel.
  • De schildklier produceert schildklierhormoon (ook wel thyroxine of T4 genaamd). Dit hormoon, uitgescheiden in het bloed, heeft invloed op de stofwisseling. Meerdere organen worden hierdoor beïnvloed o.a. het hart, maagdarmkanaal en het zenuwstelsel.
  • Zonder behandeling voelen katten met een te snel werkende schildklier zich niet lekker, zij zullen graatmager worden en verschillende complicaties krijgen.

Wat zijn de verschijnselen van een overactieve schildklier?

De meest voorkomende verschijnselen zijn:

  • vermagering ondanks goede eetlust
  • veel drinken en veel plassen
  • hyperactiviteit/onrust
  • doffe vacht
  • koele plekken op zoeken
  • verhoogde hartslag, hartproblemen
  • wisselende ontlasting
  • braken

Hoe stellen we de diagnose?

Vaak kunnen we al een vergrote schildklier in de hals voelen. Dit geeft vaak al  een aanwijzing dat er iets met de schildklier aan de hand is. Soms kan het zijn dat uw kat schildklierweefsel heeft op een plek die we niet kunnen voelen (borstkas). Door middel van bloedonderzoek kunnen wij vaststellen of de hoeveelheid schildklierhormoon in het bloed te hoog is. Wij doen altijd een volledig bloedonderzoek zodat wij geen andere ziektes over het hoofd zien. Omdat we dit op de praktijk kunnen doen, hebben we vaak dezelfde dag al uitslag!

Er zijn echter  een paar dingen waar we rekening mee moeten houden:

  • het kan zo zijn dat een te snel werkende schildklier, een nierprobleem “verhult”.
  • het kan voorkomen dat een vergrote schildklier te voelen is maar dat de bloedwaarde nog binnen de normaalwaarden valt. Wij adviseren dan om de waarde dan na 4-8 weken opnieuw te testen.
  • soms kan het ook zo zijn dat door een andere aandoening (bijvoorbeeld suikerziekte, nierproblemen of tumoren) de schildklierwaarde in het bloed verlaagd is en wij hierdoor een vals lage waarde vinden.
  • vaak zijn de leverwaarden verhoogd bij een kat met hyperthyreoïdie, dit betekent niet dat uw kat een leverprobleem heeft!

Een andere optie is om uw kat door te verwijzen voor een schildklierscan. Hiermee kan met zekerheid worden vastgesteld of er sprake is van hyperactief schildklierweefsel en zo ja, waar zich dit precies in het lichaam bevindt.

Is hyperthyreoïdie te behandelen?

Ja, dit is zeker goed mogelijk! Op dit moment zijn er 4 verschillende behandelingsopties, elke met zijn eigen voor- en nadelen

Behandeling met radioactief jodium

Met radioactief jodium wordt de overactieve schildklier vernietigd.

  • 95% van de katten geneest na 1 enkele onderhuidse injectie met radioactief  jodium.
  • het is veilig & er is geen narcose of operatie nodig.
  • ongeveer 5 % van de katten ontwikkelt een permanente hypothyreoïdie (te traag werkende schildklier) ten gevolge van de behandeling en zal daarna opnieuw met medicijnen behandeld moeten worden.
  • verplichte opname van minimaal 5 dagen (in verband met straling) & voorzorgsmaatregelen als uw kat weer thuis komt!
  • als u uw kat wilt laten behandelen met radioactief jodium verwijzen wij u door naar Universiteit van Gent, Dierenkliniek De Lingehoeve in Lienden of de Universiteitskliniek voor Gezelschapsdieren in Utrecht.
  • dit is op korte termijn de duurste optie.
Schildklierremmers (Thiafeline®/ Felimazole®) tabletten (transdermale oorzalf)
  • kan hyperthyreoïdie behandelen maar niet genezen
  • uw kat moet levenslang 1-2x daags medicijnen toegediend krijgen. Helaas niet alle katten accepteren dat!
  • de medicatie kan vervelende bijwerkingen hebben: braken, diarree, allergische reacties/jeuk en gebrek aan eetlust. Bijwerkingen die aanleiding geven om de therapie te stoppen zijn: onderdrukking van het beenmerg en jeuk aan de kop.
Voeding (Y/D van Hill’s)
  • jodiumarm dieet, in zowel brok als blikvoer
  • na 12 weken strikt y/d dieet gehad te hebben, hebben bijna alle katten weer normale schildklierwaardes. Sommige al na 3 weken.
  • uw kat mag helemaal niks anders eten, anders werkt het niet….dus ook geen plantjes, kattenmelk, snoepjes en stiekem borden aflikken (!). Dus alleen voor binnenkatten.
  • in 1-7 dagen langzaam laten wennen aan  y/d, d.w.z. mengen met oude voer
  • relatief goedkoop want uw kat moet toch eten. Katten die geen schildklierprobleem hebben mogen ook y/d eten maar moete daarnaast ook ander voer krijgen!
Chirurgie- operatie (thyroidectomie)
  • probleem komt dan helaas vaak weer terug (80%)
  • ectopisch schildklierweefsel (schildklierweefsel elders in het lichaam, bv. borstholte) kan met een operatie niet verwijderd worden
  • sommige (zeker oudere) patiënten hebben al dusdanige veranderingen dat narcose/chirurgie een extra risico vormt….
  • soms kan de bijschildklier beschadigd worden, hierdoor kan uw kat problemen gaan krijgen met zijn calciumhuishouding
  • soms moet alsnog dagelijks medicijnen toegediend worden

Welke behandeling is het beste?

Zonder twijfel is de behandeling met radioactief jodium het beste. Dit wordt wereldwijd als meest veilige en meest efficiënte therapie gezien. Maar de keuze voor een behandeling is afhankelijk van de aard en oorzaak van de aandoening (goed-kwaadaardig), de leeftijd en de verdere conditie van uw kat, het gemak waarmee tabletten zijn toe te dienen en uiteraard de voorkeur en budget van de eigenaar.

Voordat wij uw kat kunnen doorsturen voor een radioactieve jodium behandeling, willen we eerst zeker weten dat de schildkliertumor te remmen is. Dit doen we door het geven van de Thiafeline®/Felimazole® tabletten voor een periode van 3-4 weken.

Prognose

Hyperthyreoïdie is dus in principe goed te behandelen. Het gelijktijdig aanwezig zijn van een verminderde nierfunctie vormt maakt de prognose wel minder gunstig.

Hoe zit het met de nacontroles?

Na het instellen van de behandeling worden regelmatig controlemomenten afgesproken om te zorgen dat uw kat stabiel blijft (immers de schildklier blijft groeien, waardoor de dosering schildkierremmers soms moet worden aangepast) en bijwerkingen dan wel bijkomende ziekten (zoals een verhoogde bloeddruk, verminderde nierfunctie) moeten tijdig worden geïdentificeerd, zodat ook hiervoor een behandeling kan worden opgestart.

Onderstaand schema vat de nacontroles voor de schildklierpatiënt eenvoudig samen.

  • Behandeling met radioactief jodium 
    • controle van de schildklierwaarde en nierfunctie in het bloed en controle van de urine op 4 weken, 3 en 6 maanden na de behandeling.
    • daarna 1 x per jaar controle van het bloed, 2 x per jaar een bloeddrukmeting & urineonderzoek
  • Schildklierremmers
    • 4 weken  na het starten met tabletten: controle schildklierwaarde, beenmergfunctie & creatinine in het bloed
      • als in orde > dan elke 3-6 maanden controle van het bloed, de urine en bloeddrukmeting
      • indien dosering aangepast moet worden > na 4 weken weer controle T4, creatinine & beenmergfunctie, urine! Of tenzij u merkt dat uw kat vermagert, meer gaat eten en/of drinken!
  • Voeding – y/d
    • 4 weken na start van de y/d: controle bloed op totaal T4 & creatinine in het bloed, de urine en bloeddrukmeting
    • op 8 & 12 weken na starten dieetvoer: controle totaal T4, creatinine en de urine
    • daarna om de 6 maanden controle totaal T4, creatinine, urine en een bloeddrukmeting

Heeft u vragen over dit onderwerp, neem dan contact met ons op!